Trauma en terugkerende problematiek

Trauma heeft betrekking op wat ons is overkomen, maar ook op de manier waarop onze psyche en ons lichaam zich hebben moeten organiseren om die ervaringen te doorstaan.

De intelligentie van bescherming

Onze reacties op ingrijpende ervaringen kunnen een grote psychologische intelligentie bevatten. We leren ons bijvoorbeeld af te sluiten, voortdurend alert te blijven, ons aan te passen aan anderen, controle te houden, ons terug te trekken of sterk op onszelf aangewezen te zijn. Soms verliezen we daarbij het contact met bepaalde gevoelens of delen van onszelf.

Deze reacties kunnen ooit noodzakelijk zijn geweest om met een moeilijke of ondraaglijke situatie om te gaan. Problemen ontstaan wanneer het gevaar voorbij is, terwijl de patronen die ons destijds beschermden ons leven blijven bepalen.

Trauma kan voortkomen uit een eenmalige, overweldigende gebeurtenis, maar zich ook geleidelijk ontwikkelen door verwaarlozing, instabiliteit, seksuele of relationele grensoverschrijding, herhaalde vernedering, ziekte of een langdurig gebrek aan veiligheid. De gevolgen kunnen zichtbaar worden in onze relaties, intimiteit, creativiteit, zelfexpressie, ons werk en de manier waarop we ons tot ons eigen lichaam verhouden.

Het is mogelijk heel goed te begrijpen wat er is gebeurd en toch steeds opnieuw in dezelfde emotionele patronen terecht te komen. Inzicht speelt een belangrijke rol, maar het lichaam en het zenuwstelsel veranderen niet altijd in hetzelfde tempo als ons bewuste denken.

Juist bij vroegkinderlijk trauma, dat zich geleidelijk en cumulatief kan ontwikkelen, speelt dissociatie regelmatig een rol. Ervaringen kunnen daarbij buiten het bewuste geheugen blijven of slechts gedeeltelijk toegankelijk zijn. Een lichaamsgerichte benadering vanuit de Jungiaanse analyse kan dan bijzonder waardevol zijn.

A stylized tree with dark branches and leaves against a blue sky, featuring a circular symbol in the center surrounded by a radiant pattern, with a desert-like landscape at the bottom.

Wanneer het verleden het heden binnendringt

Terugkerende patronen worden vaak duidelijker tijdens overgangsfasen in het leven. Het ouderschap, veranderingen in werk of identiteit, een onvervulde kinderwens, scheiding, verlies, de midlifeperiode en de peri-menopauze of menopauze kunnen een evenwicht verstoren dat jarenlang heeft standgehouden.

Wat opnieuw naar boven komt, hoeft geen verlangen te zijn om in het verleden te blijven. Het kan erop wijzen dat de manier waarop we onszelf ooit hebben beschermd onvoldoende ruimte biedt aan wat zich in het huidige leven aandient. Angst, gevoelloosheid, woede, uitputting of een sterke behoefte aan controle kunnen zowel sporen van eerdere ervaringen dragen als aangeven dat de bestaande manier van omgaan met het leven onder druk staat.

“We zijn complexe en wonderlijke wezens, gelaagd en intelligent. We kunnen ingenieuze psychologische systemen ontwikkelen als reactie op trauma: systemen die ons aanvankelijk beschermen, maar ons later gevangen kunnen houden.”
— Suzanne Schreve

Deze manier van werken kan relevant zijn wanneer:

  • Je merkt dat je steeds opnieuw in patronen van waakzaamheid, terugtrekking, controle of aanpassing terechtkomt.

  • Eerdere seksuele of relationele ervaringen nog altijd doorwerken in je huidige leven.

  • Het moeilijk is om je eigen grenzen te herkennen of te handhaven.

  • Last van woede aanvallen

  • Je een terugkerend patroon verstandelijk goed begrijpt, maar er toch in verstrikt blijft raken.

  • Je lichaam sterker reageert dan de directe situatie lijkt te verklaren.

  • Een verandering of overgang in je leven gevoelens of herinneringen naar boven brengt die lange tijd op de achtergrond zijn gebleven.

Een zorgvuldige Jungiaanse benadering

Traumatische ervaringen vragen om tijd en zorgvuldigheid. Moeilijke ervaringen kunnen pas worden onderzocht wanneer er voldoende vertrouwen, stabiliteit en aandacht is voor wat iemand op dat moment kan verdragen. Analyse is daarom een proces dat vorm krijgt in de therapeutische relatie, door dialoog en door respect voor het tempo waarin ervaringen toegankelijk worden.

In de sessies kunnen we werken met actuele relaties en terugkerende situaties, met dromen en lichamelijke reacties, of met beelden die zich aandienen voordat er woorden voor zijn. Ook kunnen we gebruik maken van Sandplay.

Colorful traditional Indian artwork depicting a mythological scene with multiple figures, a peacock, a snake, and a winged creature, set against a dark, starry background.

Een eerste gesprek

Je hoeft tijdens een eerste gesprek niet meteen alles te vertellen of al precies te weten wat er aan de hand is. We kunnen beginnen bij wat op dit moment het meest aanwezig is en samen onderzoeken of mijn manier van werken aansluit bij jouw situatie.

Sessies zijn mogelijk in het Nederlands en Engels, online en in de praktijk in Vorden en Zutphen. Sandplay wordt uitsluitend in de praktijk aangeboden en vormt doorgaans een aanvullende werkvorm binnen de Jungiaanse analyse.

Deze praktijk biedt geen crisisopvang of acute psychiatrische zorg. Bij direct gevaar of een acute crisis kun je contact opnemen met je huisarts of de daarvoor aangewezen hulpdiensten.